Beoordeling van risicos en kansen rondom het concept zombillion in de toekomst

De term ‘zombillion’ heeft recentelijk de aandacht getrokken in zowel financiële kringen als onder economen. Het verwijst naar een hypothetisch scenario waarin een groot aantal bedrijven, vaak aangeduid als ‘zombiebedrijven’, overleven dankzij extreem lage rentevoeten en voortdurende overheidssteun, zonder noemenswaardige winstgevendheid of groeipotentieel. Deze bedrijven zijn niet dood, vandaar de term ‘zombie’, maar ze bloeien ook niet; ze bestaan simpelweg voort. Dit fenomeen roept belangrijke vragen op over de allocatie van kapitaal, de veerkracht van de economie en de mogelijke gevolgen voor toekomstige groei.

De opkomst van deze ‘zombillion’-scenario’s is nauw verbonden met periodes van aanhoudend lage rentevoeten, zoals we die de afgelopen decennia hebben gezien, en met de ingrijpende economische interventies die volgden op de financiële crisis van 2008 en meer recentelijk, de COVID-19 pandemie. Dit heeft geleid tot een situatie waarin bedrijven die onder normale omstandigheden zouden falen, kunstmatig in leven worden gehouden, waardoor de marktwerking wordt verstoord en de productiviteitsgroei wordt belemmerd. De langetermijneffecten van dit fenomeen zijn aanzienlijk en vereisen een grondige analyse.

De Oorzaken van het 'Zombillion'-Fenomeen

Verschillende factoren dragen bij aan het ontstaan en de instandhouding van ‘zombiebedrijven’. Naast de al genoemde lage rentevoeten speelt ook de toegankelijkheid van goedkope leningen een cruciale rol. Banken, vaak onder druk van overheidsbeleid, blijven leningen verstrekken aan bedrijven die anders geen financiering zouden kunnen krijgen. Dit creëert een vicieuze cirkel waarin bedrijven afhankelijk worden van voortdurende herfinanciering om hun schuldenlast te kunnen dragen. Een andere factor is de complexiteit van faillissementsprocedures, die het voor schuldeisers vaak moeilijk maken om hun vorderingen te innen. Dit ontmoedigt investeringen en creëert een klimaat van onzekerheid.

Impact van Monetair Beleid

Het monetair beleid van centrale banken heeft een directe impact op het ontstaan van ‘zombiebedrijven’. Door de rentevoeten kunstmatig laag te houden, maken centrale banken het voor bedrijven gemakkelijker om schulden aan te gaan en af te betalen, zelfs als hun fundamentele financiële situatie zwak is. Dit kan leiden tot een verkeerde allocatie van kapitaal, waarbij investeringen worden gestuurd naar bedrijven die geen potentieel hebben om te groeien of innovatie te stimuleren. Dit beleid, bedoeld om de economie te stimuleren, kan op de lange termijn schadelijke gevolgen hebben.

De bovenstaande tabel illustreert de groeiende omvang van het ‘zombiebedrijven’-probleem over de afgelopen jaren. De toename in zowel het aantal als de totale schuldenlast schetst een zorgwekkend beeld van de kwetsbaarheid van de economie.

De Gevolgen voor de Economische Groei

De aanwezigheid van een groot aantal ‘zombiebedrijven’ heeft negatieve gevolgen voor de economische groei. Ten eerste concurreren deze bedrijven met gezondere ondernemingen om marktaandeel, kapitaal en arbeidskrachten. Dit belemmert de groei van innovatieve en productieve bedrijven, die de motor van de economie zouden moeten vormen. Ten tweede leidt de aanwezigheid van ‘zombiebedrijven’ tot een inefficiënte allocatie van kapitaal, waarbij middelen worden vastgehouden in bedrijven die geen potentieel hebben om rendement te genereren. Dit vermindert de productiviteitsgroei en belemmert de algemene welvaart.

Innovatie en Productiviteit

De impact op innovatie en productiviteit is bijzonder zorgwekkend. 'Zombiebedrijven' besteden vaak weinig aan onderzoek en ontwikkeling, en zijn minder geneigd om te investeren in nieuwe technologieën. Dit remt de technologische vooruitgang en vermindert de concurrentiekracht van de economie. Daarnaast creëert het een perverse prikkel voor andere bedrijven om hun investeringen uit te stellen, in de verwachting dat de markt wordt gedomineerd door ‘zombiebedrijven’ die niet onderhevig zijn aan dezelfde concurrentiedruk.

• Verminderde concurrentie op de markt.
• Lagere investeringen in onderzoek en ontwikkeling.
• Inefficiënte allocatie van kapitaal.
• Verminderde productiviteitsgroei.

Deze factoren samen vormen een aanzienlijke bedreiging voor de langetermijngezondheid van de economie. Het is essentieel om maatregelen te nemen om het aantal ‘zombiebedrijven’ te verminderen en de allocatie van kapitaal te verbeteren.

De Rol van Overheidssteun

Overheidssteun, hoewel vaak bedoeld om de economie te stabiliseren en banen te behouden, kan ook onbedoeld bijdragen aan het in leven houden van ‘zombiebedrijven’. Subsidies, belastingvoordelen en garanties kunnen bedrijven in staat stellen om te overleven, zelfs als ze fundamenteel onrendabel zijn. Dit kan leiden tot een moral hazard, waarbij bedrijven minder verantwoordelijkheid nemen voor hun financiële situatie in de verwachting dat de overheid zal ingrijpen in geval van nood. De langetermijneffecten van dergelijke steunmaatregelen zijn vaak negatief, omdat ze de marktwerking verstoren en de aanpassing van de economie belemmeren.

Het Dilemma van de Overheid

De overheid bevindt zich in een lastig dilemma. Enerzijds is het belangrijk om de economie te stabiliseren en banen te behouden, zeker in tijden van crisis. Anderzijds kan ongerichte overheidssteun het probleem van ‘zombiebedrijven’ verergeren en de langetermijngroei belemmeren. Een effectieve aanpak vereist een zorgvuldige afweging van de kosten en baten van verschillende beleidsopties, en een focus op maatregelen die de onderliggende oorzaken van het probleem aanpakken.

1. Bevordering van een gezonde concurrentie.
2. Versnelling van faillissementsprocedures.
3. Gerichte steun aan innovatieve bedrijven.
4. Vermindering van de afhankelijkheid van schuldenfinanciering.

Door deze maatregelen te implementeren, kan de overheid een significantere bijdrage leveren aan een gezondere en veerkrachtigere economie.

Internationale Vergelijkingen en Best Practices

Het probleem van ‘zombiebedrijven’ is niet uniek voor een bepaald land of regio. Verschillende landen, waaronder Japan, Italië en Zuid-Korea, worstelen al jaren met dit fenomeen. De ervaringen van deze landen kunnen waardevolle lessen bieden over de effectiviteit van verschillende beleidsmaatregelen. Zo heeft Japan bijvoorbeeld geprobeerd om de afhankelijkheid van schuldenfinanciering te verminderen door de kredietvoorwaarden te verscherpen en de banken aan te moedigen om hun kapitaal te versterken. Italië heeft zich gefocust op het versnellen van faillissementsprocedures en het bestrijden van belastingontduiking.

De Toekomst van de Economie en het 'Zombillion'-Risico

De toekomst van de economie wordt steeds onzekerder, met toenemende geopolitieke spanningen, klimaatverandering en technologische disruptie. In deze context is het des te belangrijker om de veerkracht van de economie te vergroten en het risico van een ‘zombillion’-scenario te verminderen. Het is essentieel om te investeren in innovatie, productiviteit en menselijk kapitaal, en om een gezonde financiële sector te bevorderen. Een proactieve aanpak, gericht op het aanpakken van de onderliggende oorzaken van het probleem, is cruciaal om de economie te beschermen tegen de negatieve gevolgen van ‘zombiebedrijven’.

De groeiende complexiteit van de financiële markten en de toenemende interconnectie van de wereldeconomie vereisen een internationale aanpak om het ‘zombillion’-risico te beheersen. Samenwerking tussen landen is essentieel om de marktwerking te bevorderen, de allocatie van kapitaal te verbeteren en de financiële stabiliteit te waarborgen. Dit vereist een open dialoog, de uitwisseling van best practices en de coördinatie van beleidsmaatregelen. Het is van cruciaal belang om te voorkomen dat de economie wordt overspoeld door ‘zombiebedrijven’ die de groei en de welvaart belemmeren.